Fazla empati hasta ediyor

empati

襤nsanlar daha fazla empati sahibi olsayd覺 d羹nya daha iyi bir yer mi olurdu? Hay覺r, 癟羹nk羹 a覺r覺 empati t羹kenmilik sendromuna yol a癟abiliyor. Merhamet duygusunun ise bir zarar覺 yok. Ve bu iki duygu da eitilebilir.

Deutsche Welle’de yer alan Julia Vergin imzal覺 yaz覺da u ifadelere yer verildi;
Televizyonda sava kurbanlar覺n覺n ya da a癟l覺k 癟eken 癟ocuklar覺n fotoraflar覺n覺 g繹r羹nce bize neler oluyor? Belki alamak istiyoruz. Bazen de yard覺m etmek, ya ba覺lar arac覺l覺覺yla ya da dorudan olay yerine giderek…

Ya da g繹r羹nt羹ler o kadar dayan覺lmaz oluyor ki televizyonu kapatmak istiyoruz. Duygular覺m覺z m覺 k繹relmi?
Asl覺nda o kadar da kolay deil. Alamak, ac覺lar覺 paylamak, yard覺m etmek ya da umursamamak T羹m bunlara empati ve merhamet duygular覺m覺z karar veriyor. Ya da her iki duygudan yoksunluumuz. Ama tam olarak burada neden bahsediyoruz?

Empati ve merhamet aras覺ndaki fark
Empati ve merhamet asl覺nda ayn覺 anlama geliyor gibi g繹r羹nebilir. Ancak arat覺rmac覺lar bu iki duygu aras覺nda kesin bir 癟izgi 癟iziyor. Max Planck Enstit羹s羹 bili ve sinir bilim b繹l羹m羹 arat覺rmac覺lar覺ndan Tania Singer, bu ayr覺m覺 sinir bilimsel a癟覺dan 繹yle a癟覺kl覺yor: “Empati ve merhamet farkl覺 biyolojik sistemler ve beyin yap覺lar覺 taraf覺ndan destekleniyor. Arat覺rma sonu癟lar覺, deneklere ac覺 癟eken insanlar覺n fotoraflar覺 g繹sterildiinde, belirli beyin b繹l羹mlerinin aktive olduunu g繹steriyor. Bizim ac覺 dolu deneyimlerimizi de temsil eden beyindeki ayn覺 sinir a覺n覺n aktivasyonu s繹z konusu. B繹ylece empati duyabiliyoruz.

Sorun ise kiinin kendi ac覺s覺yla bakas覺n覺n ac覺s覺 aras覺ndaki s覺n覺r覺n 癟ok h覺zl覺 belirsizlemesi. Bakas覺n覺n ac覺s覺 da 癟ok fazla hissedilebiliyor ve bir nevi “empatik stres ortaya 癟覺kabiliyor. Bu durumda o k繹t羹 g繹r羹nt羹leri art覺k daha fazla g繹rmemek i癟in televizyonu kapat覺yoruz. Singer, “G羹nl羹k hayatta merhamet ve arat覺rma adl覺 e-kitab覺nda “empati t羹kenmilik sendromuna (burnout) yol a癟abiliyor diyor.
Empatik stres kimseye yard覺mc覺 olmuyor
Ulm niversitesi’nden sosyal psikolog Stefan Pfattheicher, empatik stresin 繹zellikle b羹y羹k bir grup insan ac覺 癟ektiinde ortaya 癟覺kt覺覺n覺 kaydediyor. Pfattheicher, “Bu, ba覺lara y繹nelik tutumda da ortaya 癟覺k覺yor. Bir grup insandan ziyade tek tek bireyler s繹z konusu olduunda ba覺 toplamak daha kolay. Bu, duygular覺n k繹relmi olmas覺yla alakal覺 deil. Daha ziyade a覺r覺 y羹klenme s繹z konusu. Burada empatik stres, merhametin yoluna 癟覺k覺yor diyor.

Empatinin aksine merhamet duygusunun kiiye daha pozitif bir etkisi var. Sinir bilimci Singer, “B繹ylece, 繹d羹llendirme ve aidiyetle ilikilendirilen beyin b繹lgeleri aktive oluyor ve bu, sal覺k durumumuzu olumlu etkiliyor diyor. Yani, bakalar覺n覺n ac覺lar覺n覺 dindirme ve yard覺m etme konusundaki tutumu empati deil merhamet getiriyor. Peki, bu ne anlama geliyor?

Oksitosin ile daha kibar olmak
Merhamet dier t羹m duygular gibi biyokimyasal bir s羹re癟. Burada oksitosin hormonu 繹nemli bir rol oynuyor. Bu hormonun pozitif sosyal etkisi birbiriyle akraba iki su s覺癟an覺 t羹r羹 羹zerinde yap覺lan deneylerle de kan覺tland覺. Yap覺lan deneyde, beyninde 癟ok say覺da oksitosin resept繹r羹 bulunan su s覺癟an覺 t羹r羹 tek eli kal覺c覺 ilikiler s羹rd羹r羹rken, da su s覺癟an覺 t羹r羹n羹n ise s羹rekli partner deitirip tek ba覺na dolat覺覺 g繹r羹ld羹. Bu son t羹rde oksitosin resept繹r羹 daha az miktarda bulunuyor.

Oksitosinin insanlar覺n sosyal tutumu 羹zerinde de benzer etkilere sahip olduu konusundaki emareler art覺yor. Oksitosin etkisi alt覺ndayken, bakalar覺na kar覺 c繹mertlik art覺yor.

Merhamet ile daha az stres
Merhametin, dier insanlar i癟in bir 繹d羹l olduu ve kiinin kendisine bir katk覺s覺 olmad覺覺n覺 d羹羹nenler yan覺l覺yor. Burada da kortizol hormonu g羹ndeme geliyor. Kortizolu stres durumunda salg覺l覺yoruz. Merhamet ve onla balant覺l覺 oksitosin hormonunun salg覺lanmas覺 kortizolu ve onla balant覺l覺 stresi de azalt覺yor.

Tania Singer, merhamet duygusunun eitilebilecei g繹r羹羹nde. Bunda da meditasyonun yard覺mc覺 olabileceini s繹yl羹yor. Singer, Max Planck Enstit羹s羹’nde kiinin merhamet yeteneini art覺rabilecek meditasyon teknikleri 羹zerinde 癟al覺覺yor. Resource olarak adland覺rd覺覺 projenin sonucuna g繹re, “hedefli zihinsel eitim, yetikinlerde beyinde yap覺sal deiikliklere de yol a癟abiliyor. zetle kii kendini, hep empati hem de merhamet yetenei konusunda eitebilir. Bu nefret ve k覺k覺rtmaya kar覺 bir re癟ete olabilir mi?

Merhametin karanl覺k taraf覺
Stefan Pfattheicher, 羹pheli. Sosyal psikolog, empati ve merhametin karanl覺k taraf覺yla ilgileniyor. Burada sadece empatik stres s繹z konusu deil. Pfattheicher, “rnein, bir ter繹r sald覺r覺s覺 kurbanlar覺n覺 g繹rd羹羹n羹zde, onlar覺n ac覺s覺n覺 o kadar a覺r覺 hisseder ve yaananlar覺 o kadar haks覺z bulursunuz ki, kiide, bu ac覺ya yol a癟anlara kar覺 d羹manca ve sald覺rgan bir eilim geliebilir diyor. Pfattheicher, ac覺n覺n 繹l癟羹l羹 bir ekilde payla覺labilmesinin 繹nemine vurgu yap覺yor. (Cumhuriyet)

ADS
(Toplam 96 defa izlendi, bug羹n 1 kere g繹r羹ld羹)

Related posts

Leave a Comment